Ali Mohammed Al-Shurafa Al-Hammadi anaandika.. Nguzo Saba za “Kufikia Umoja na Utengamano wa Kiarabu”

Muhtasari

Katika toleo namba (51) la jarida la “Al-Arab” la mwezi Aprili (2026), mwandishi mkubwa wa Kiarabu, Ustadh Ali Mohammed Al-Shurafa Al-Hammadi, anawasilisha mkakati wa kujenga upya utengamano wa Kiarabu kwa dhana jumuishi na inayoweza kutekelezeka kupitia nguzo saba za umoja wa umma wa Kiarabu kisiasa, kiuchumi, kijamii, na kijeshi.

Utafiti huu ambao tunauwasilisha sasa kwa viongozi katika nchi za Kiarabu, uliwasilishwa hapo awali na hasa mwaka 2001, kwa Katibu Mkuu wa Jumuiya ya Nchi za Kiarabu, Bwana Amr Moussa, lakini ulibaki umehifadhiwa kwenye droo na haukutoka hadharani.

Jambo kuu linalotofautisha utafiti wa Al-Shurafa Al-Hammadi ni kwamba ni wa kweli na unaweza kutoa suluhu za kimsingi kwa migogoro yote ya Kiarabu, kupitia maono na mkakati unaoweza kutekelezeka katika uhalisia wa ulimwengu wa Kiarabu, na katika nyanja zote za kisiasa, kiuchumi, kijamii, na kijeshi. Hii ni kupitia nguzo saba ambazo lazima zifanyiwe kazi ili tufikie utulivu na maendeleo katika ulimwengu wa Kiarabu, na nchi yetu iwe yenye nguvu na ushawishi katika mazingira ya kikanda na kimataifa, na migogoro, tofauti, na vita vitoweke, na umaskini na ujinga uondoke, na maendeleo, ustawi, na amani vichukue nafasi yake.

Maelezo ya Utafiti

Nguzo ya Kwanza: Nyanja ya Kisiasa

Faili la Haki na Wajibu wa Kiarabu Ni lazima kuweka mkataba mpya utakaofafanua mahusiano ya Kiarabu kwa mtindo wa wazi na wa kujitolea, huku kukiwa na ufafanuzi wa wazi wa wajibu wa kila nchi ya Kiarabu, jambo litakalohakikisha haki zake na kuilazimu kutimiza majukumu yake wakati wa amani au wakati wa shambulio dhidi ya mmojawapo kutoka nje ya kundi la nchi za Kiarabu.

Njia ya Kumaliza Tofauti Kuweka mfumo wa namna ya kushughulika kati ya nchi za Kiarabu kwa msingi wa mawasiliano ya moja kwa moja na mazungumzo ya mara kwa mara ili kumaliza tofauti yoyote, na ishughulikiwe kwa haraka inayofanya suala hilo kubaki kati ya viongozi pekee, ili kuzuia madhara yoyote yatakayowaathiri wananchi na kuongeza umbali wa umma huu na malengo yake, na kusaidia maadui zake kutumia udhaifu wowote.

Mikutano ya Mara kwa Mara Nchi za Kiarabu zijitolee kufanya mikutano ya mara kwa mara ya kilele katika makao makuu ya Jumuiya ya Kiarabu, na haitaruhusiwa chini ya uhalalishaji, hoja, au dharura yoyote kuchelewesha mikutano ya kilele, hadi nchi za Kiarabu zitakapothibitisha uzito wa mikutano hiyo na matokeo yatakayopatikana ambayo yana athari kubwa kwa maslahi ya umma wa Kiarabu.

Marekebisho ya Sheria ya Jumuiya ya Kiarabu Kuangalia upya sheria ya Jumuiya ya Kiarabu ili kuiamsha na kuunda muundo wake upya, ili iwe na uwezo wa kubeba majukumu ya karne mpya na mahitaji yake ya sifa, uwezo, na sera zinazozingatia mahitaji yake kama ifuatavyo:

• A – Uteuzi wa Katibu Mkuu wa Jumuiya uwe wa mzunguko, kulingana na alfabeti kwa kipindi cha miaka 3 pekee isiyoongezwa, na fursa itolewe kwa katibu mwingine kwa mfuatano wa alfabeti, ili kila nchi ya Kiarabu ipate fursa yake kwa mtindo unaohakikisha usawa wa mzunguko wa Katibu Mkuu.

Pili: Nyanja ya Kijeshi

Kuanzisha Baraza la Usalama la Taifa la Kiarabu, ambalo litaundwa na viongozi wa vikosi vya ulinzi katika nchi za Kiarabu, likiwa na sekretarieti maalum yenye makao yake katika Jumuiya ya Kiarabu, ambapo Baraza la Taifa litashughulikia mipango ya kimkakati na kijeshi, likiwa na jukumu la kutekeleza yafuatayo:

Kuamsha Makubaliano ya Ulinzi wa Pamoja

• Kuweka mfumo na hatua za kuhakikisha uanzishaji wa mkataba wa ulinzi wa Kiarabu wa pamoja uliotiwa saini na nchi zote za Kiarabu.
• Kufanikisha mawasiliano na viongozi wa kijeshi katika nchi za Kiarabu na kufanya uratibu kati yao.

Ushirikiano Kati ya Majeshi Kupanga ushirikiano kati ya vikosi vya ulinzi katika nchi za Kiarabu vyenyewe kwa vyenyewe kupitia kufanya mazoezi ya kijeshi (maneuvers) ya kila mwaka ndani ya mpango ulioandaliwa kwa ajili hiyo, ili kila upande uweze kutambua aina ya silaha ya upande mwingine na kuunganisha istilahi za kijeshi.

Upangaji na Utekelezaji

• Kuweka mipango muhimu kwa ajili ya kuchukua hatua zozote zinazohitajika na maslahi ya kitaifa.
• Hii ni pamoja na ulinzi wa nchi ya Kiarabu iliyovamiwa au kuingilia kati ili kuzuia mapigano kati ya nchi mbili za Kiarabu zenye mzozo unaoweza kusababisha mgongano.
• Lengo ni kuzuia majanga kama yaliyotokea katika karne iliyopita.

Katibu Mkuu wa Baraza la Usalama la Taifa

• Sekretarieti kuu ya Baraza la Usalama la Taifa itateuliwa kutekeleza majukumu yaliyotajwa hapo juu.
• Majukumu yake ni pamoja na kuandaa ajenda za mikutano ya Baraza na kuandaa ripoti za matokeo ya kazi za Baraza.
• Ripoti hizo zitawasilishwa kwa Baraza la Ulinzi la Kiarabu kwa ajili ya kupitisha maamuzi na kuidhinisha ratiba ya utekelezaji.

 

 

Njia ya Uteuzi

• Katibu Mkuu wa Baraza la Usalama la Taifa atateuliwa akiwa na cheo cha juu na cha kuheshimika.
• Kila nchi itamteua Katibu Mkuu kulingana na mfuatano wa alfabeti unaotumika katika mfumo wa Jumuiya ya Nchi za Kiarabu.
• Muda wake wa kuhudumu hautazidi miaka 3.

Tatu: Nyanja ya Kiuchumi

Utengamano wa Kiuchumi

Sababu za kurudi nyuma kiuchumi kwa nchi nyingi za Kiarabu si ukosefu wa rasilimali za asili au upungufu wa wafanyakazi wa kitaalamu, sababu halisi ni ukosefu wa rasilimali za kifedha za kutumia rasilimali zao za asili, iwe ni mafuta au malighafi nyinginezo.

Ikiwa rasilimali za kifedha zitapatikana, nchi hizo zitaweza kuwekeza na kuwapa wananchi wake fursa za kazi na maisha ya heshima.

Kufaidika na Utajiri wa Kiarabu

Awamu ijayo inahitaji hatua madhubuti na mtazamo wa kisayansi katika kuamsha uwezo wa nchi za Kiarabu ili zifaidike na utajiri wao na ziada ya fedha, mahitaji hayo ni pamoja na:

Benki ya Kiarabu

Kuanzisha Benki ya Kiarabu yenye mtaji usiopungua dola bilioni 50. Jukumu lake litakuwa kurekebisha miundo ya kifedha katika nchi za Kiarabu na kuendeleza uwezo wake wa kiuchumi.

Kutoa nchi katika mkwamo wa kiuchumi kwa msingi wa mpango wa miaka mitano unaozingatia nchi zenye rasilimali zinazoweza kuwekezwa.

Benki itategemea tafiti za kiuchumi ili kutibu matatizo sugu ya kifedha katika nchi za Kiarabu.

Manufaa ya Utengamano wa Kiuchumi

• A- Uwekezaji wa Kiarabu utakuwa salama dhidi ya kuzuiliwa, kutaifishwa, au uchezewaji, kama ilivyotokea wakati Marekani ilipozuia mali za Libya.
• B- Mapato ya kifedha kutokana na uwekezaji wa Kiarabu yatakuwa na faida za uhakika zinazozidi faida ndogo zinazopatikana katika nchi za Magharibi.
• C- Uwekezaji utamiliki miradi halisi ya uzalishaji yenye masoko ndani ya nchi za Kiarabu. Badala ya kuagiza chakula cha thamani ya zaidi ya dola bilioni 65 kila mwaka kutoka nje, fedha hizo zinaweza kuelekezwa kwa mzalishaji wa Kiarabu.
• D- Nchi zenye matatizo ya kifedha zitapata faida kubwa katika kuendeleza utajiri wao, kufikia malengo ya maendeleo, na kutoa ajira. Hii itasaidia utulivu na ukuaji, na kuziepusha na mapinduzi ya kijeshi au kuomba misaada.

Ofisi ya Tafiti za Kiuchumi

• Kuanzishwa ofisi ya tafiti za kiuchumi itakayofanya kazi chini ya benki hiyo kwa ajili ya kutafiti hali ya uchumi na kuandaa mpango wa jinsi ya kutumia rasilimali za asili katika nchi itakayoidhinishwa kupata msaada wa kifedha.

 

Sudan: Kapu la Chakula la Kiarabu

• Kwa mfano, Jamhuri ya Sudan ina ekari milioni 200 zinazofaa kwa kilimo, jambo linaloweza kuupatia ulimwengu wa Kiarabu usalama wa chakula.
• Benki inayopendekezwa inaweza kuandaa mradi kabambe wa kutumia rasilimali hiyo, jambo ambalo litaiondoshea Sudan matatizo yake ya kifedha na kutoa makumi ya maelfu ya nafasi za kazi kwa vijana wake.

 

 Nne: Kukabiliana na Utandawazi wa Kiuchumi

Mgogoro wa Kiuchumi

Kutokana na maendeleo ya kiuchumi ya mfululizo katika kipindi hiki cha sasa, na kumalizika kwa migogoro kati ya kambi za Mashariki na Magharibi, mabadiliko haya yameleta mbinu mpya katika mapambano ya maisha; Ambayo naliita hapa “Mgogoro wa Kiuchumi”.

Mgogoro huu ni wa hatari zaidi sasa na katika siku zijazo kwa sababu unategemea uwezo wa kiuchumi, mipango, na mbinu za masoko zinazozingatia ubora wa uzalishaji, bei shindani, na kasi ya kukabiliana na mahitaji ya soko.

Lengo kuu ni kuingiza kiasi kikubwa cha uzalishaji katika masoko mapya.

Ushindani na Uvamizi wa Bidhaa

• Makubaliano ya “GATT” yatafungua milango ya ushindani mkubwa na uvamizi wa bidhaa usio na kikomo, kwani yametoa uhuru kwa soko ambapo mahitaji na usambazaji ndio msingi.
• Jambo hili lazima lichukuliwe kwa uzito; Wenye nguvu kiuchumi ndio watakaotawala, wakati walio dhaifu watarudi nyuma, na masoko yatageuka kuwa ya walaji pekee, jambo litakalosababisha mzigo wa ukosefu wa ajira.

Kutumia Uwezo wa Kiuchumi

• Ni lazima kuweka mpango wa baadaye unaotumia uwezo wote wa kiuchumi kwa njia ya kisayansi na jumuishi.
• Bila mpango huu, jamii itageuka kuwa na nguvu zilizovurugika na mawazo yatabaki kuwa finyu katika ngazi ya mtu mmoja mmoja na familia pekee, jambo ambalo ni mwanzo wa matatizo.
• Kwa hivyo, inahitajika kuanzishwa Kampuni ya Kiarabu ya Masoko kama ifuatavyo:

Misingi ya Ushirikiano wa Kiarabu:

1. Kampuni iundwe kwa mtaji usiopungua dola bilioni 5; Serikali za Kiarabu zichangie 50% na wafanyabiashara wa Kiarabu 50%.
2. Majukumu ya kampuni:
   • Kukuza mabadilishano ya biashara kati ya nchi za Kiarabu.
   • Kutafuta uwezekano wa kuanzisha miradi ya pamoja na kurahisisha mzunguko wa fedha za Kiarabu.
   • Kusaidia kutafuta masoko mapya kwa bidhaa zinazotengenezwa katika nchi za Kiarabu.
   • Kuandaa tafiti na kutoa takwimu za kibiashara, kiviwanda, na kilimo.
   • Kutatua changamoto za usafirishaji wa bidhaa kati ya nchi za Kiarabu.
   • Kuelekeza ziada ya fedha za Kiarabu katika miradi ya miundombinu, jambo linalotoa faida kubwa kuliko kuwekeza nje ya ulimwengu wa Kiarabu.
3. Kuunda bodi ya wakurugenzi inayowakilisha sekta ya umma na binafsi. Makao makuu yawe Jeddah (Saudi Arabia) kutokana na nafasi yake ya kijiografia na kiuchumi. Matawi mengine yawe Tunis, Cairo, Beirut, na Dubai.

 

Tano: Ukweli wa Kaulimbiu za Kiarabu

Vyombo vya Habari na Umoja wa Umma wa Kiarabu

• Kuna haja ya kutengeneza mazingira ya kusema ukweli na kuondoa migongano anayoiishi raia wa Kiarabu.
• Raia anaona utata mkubwa: Wakati mikutano rasmi na vyombo vya habari vinasisitiza umoja na hatima ya pamoja, uhalisia wa kila siku kupitia sheria na kanuni unasisitiza ubaguzi na utengano wa kikanda (regionalism).
• Tabia hizi zinapingana na kile kinachotangazwa na nchi za Kiarabu na katiba zao zinazosema kuwa ni sehemu ya umma wa Kiarabu wenye maslahi ya pamoja.
• Ili kuikabili karne mpya, nchi za Kiarabu lazima ziige mfano wa Ulaya, ambapo waliamua kuwa usalama wa pamoja na maslahi ya kiuchumi ni muhimu zaidi kuliko ubinafsi wa kikanda.
• Tukifikia kiwango cha kuweka maslahi ya kitaifa (Pan-Arab) juu ya maslahi yote mengine, hapo ndipo usalama na utulivu vitapatikana kwa wote na tutaweza kujenga mustakabali mwema kwa vizazi vijavyo.

Sita: Soko la Pamoja la Kiarabu

Mkakati wa Soko la Pamoja la Kiarabu

Ni lazima kuweka mkakati wa Soko la Pamoja la Kiarabu kwa kuanzishwa mifumo inayoshirikisha sekta ya umma na sekta binafsi katika nchi za Kiarabu, ili kufanikisha harakati za kibiashara na kutumia uwezo wote wa kifedha, kiufundi, na uzoefu wa kiuchumi. Soko hili linapaswa kuwa na yafuatayo:

1. Kuundwa kwa Bodi ya Wakurugenzi: Itakayojumuisha mawaziri wa uchumi wa ulimwengu wa Kiarabu na wakuu wa vyumba vya biashara. Kila nchi ipendekeze kampuni 3 muhimu za sekta ya umma na kampuni 3 muhimu za sekta binafsi.
2. Sekretarieti Kuu na Makao Makuu: Kuchagua emarati ya Dubai nchini Imarati (UAE) kuwa kituo cha soko kutokana na eneo lake la kijiografia, maendeleo yake, upatikanaji wa uzoefu mkubwa wa masoko na mawasiliano, na kuwa kituo cha kimataifa cha maonyesho na miundombinu ya mauzo ya nje.
3. Mikutano: Bodi ya wakurugenzi ikutane kila baada ya miezi 3 ili kuandaa kanuni na taratibu zote.
4. Uratibu wa Usafirishaji: Kuratibu kati ya kampuni zote za meli na njia nyingine za usafirishaji ili kuhudumia harakati za kiuchumi na masoko kati ya nchi za Kiarabu.
5. Utekelezaji wa Mikataba: Kufuatilia viongozi wa nchi za Kiarabu ili kuweka makubaliano ya kiuchumi yaliyotiwa saini katika utekelezaji wa vitendo.
6. Kuondoa Vikwazo: Kutatua vikwazo vyote vinavyozuia mzunguko wa bidhaa kati ya nchi za Kiarabu.
7. Mikopo ya Biashara: Kutumia mikopo ya kifedha iliyoidhinishwa na Mfuko wa Fedha wa Kiarabu (AMF) kugharamia biashara ya ndani ya nchi za Kiarabu.
8. Ripoti za Maendeleo: Kuwasilisha ripoti kila baada ya miezi 6 kwa baraza la soko kuelezea mafanikio yaliyofikiwa na kuwasilisha matatizo ili kuchukua maamuzi ya kisheria.
9. Dhamana kwa Wawekezaji: Kuweka mifumo na sheria zinazotoa dhamana za kutosha kwa wawekezaji wa Kiarabu.

Saba: Kujenga Taifa

Kwanza: Mradi wa Kitaifa

1. Timu ya Kazi: Kuunda timu ya mawaziri (Elimu, Uchumi, Ustawi wa Jamii, Habari, Mambo ya Nje, na Sheria) wakishirikiana na wanachama 3 wa bunge kutoka kila nchi, ili kuandaa mkakati wa mradi wa kitaifa wa umma wa Kiarabu.
2. Hati ya Heshima: Kuandaa mradi wa hati ya heshima ambapo nchi za Kiarabu zinajitolea kuweka mbinu mpya ya uhusiano wa kisiasa na mbinu za mawasiliano, ikiwemo kuanzisha mtandao maalum wa mawasiliano unaowawezesha viongozi wa Kiarabu kuwasiliana moja kwa moja wakati wa dharura ili kuzuia migogoro.
3. Ulinzi wa Raia: Kumkomboa raia wa Kiarabu dhidi ya hofu na wasiwasi ili awe salama katika maisha yake, heshima yake, na riziki yake. Asikamatwe ghafla usiku au kutaifishiwa mali yake bila hukumu ya mahakama. Pia, kulinda haki yake ya kutoa maoni kwa uhuru bila kushambulia dini au mtu, akifuata muongozo wa Qur’ani wa “kuamrisha mema na kukataza maovu.”
4. Kufuta Visa: Kuandaa mradi wa uamuzi wa kufuta viza kati ya nchi za Kiarabu ili kuimarisha ukweli wa kuwa sisi ni taifa moja. Hii itasaidia mzunguko wa wafanyakazi wa Kiarabu na kulinda utambulisho wa Kiarabu wa baadhi ya nchi ambazo zimeanza kukumbwa na hatari kutokana na wingi wa wafanyakazi wasio Waarabu.
5. Sera ya Nje ya Pamoja: Viongozi wa Kiarabu wajitolee kwa dhati kutochukua maamuzi ya sera za nje peke yao, jambo ambalo limeleta utengano. Jumuiya ya Kiarabu iwe na jukumu chanya katika uratibu wa haraka baada ya kurekebisha sheria zake.

Pili: Migogoro ya Kiarabu

1. Migogoro ya Mipaka: Moja ya sababu kuu za migogoro ni mipaka iliyoachwa na ukoloni. Ili kutatua hili:
   • Mahakama ya Haki ya Kiarabu: Kuanzisha mahakama ambapo kila nchi inapendekeza jaji mmoja, na majaji 5 wanachaguliwa kwa kura (randomly) kila baada ya miaka 5.
   • Uamuzi wa Lazima: Mahakama itaangalia migogoro yote na kutoa hukumu ambayo itakuwa ya lazima kwa pande zote baada ya kuidhinishwa na Baraza la Jumuiya.
2. Wito wa Kujitathmini: Wito kwa viongozi wote wa Kiarabu kujitathmini kwa uaminifu na kujiuliza: “Tunaelekea wapi?” Tukiangalia miaka 50 ya Jumuiya ya Kiarabu, matokeo ni yapi? Mwandishi anasisitiza kufuata mafundisho ya Qur’ani yanayohimiza kupatanisha kati ya makundi yanayopigana.

Hitimisho: Umoja wa umma wa Kiarabu ndio chanzo cha nguvu, ukuaji, na utulivu wao, na ndio lengo kuu linalokusudiwa.